Kolposkopię wykonuje się najczęściej po nieprawidłowej cytologii albo dodatnim teście na HPV wysokiego ryzyka. Bezwzględnych przeciwwskazań prawie nie ma, ale są sytuacje, w których badanie lepiej przełożyć, np. miesiączka albo ostra infekcja. Poniżej zebraliśmy wskazania, przeciwwskazania i odpowiedzi na częste pytania.
Z tego artykułu dowiesz się, że: główne wskazania do kolposkopii to dodatni test HPV typu 16 lub 18, nieprawidłowa cytologia i niepokojący obraz szyjki macicy. Badania nie robi się w czasie miesiączki i ostrej infekcji. Kolposkopię można wykonać w ciąży, a uczulenie na jod nie wyklucza badania. Dowiesz się też, czego unikać po kolposkopii i jakie są możliwe powikłania.
Kolposkopia - wskazania
O kolposkopii decyduje lekarz na podstawie wyników badań przesiewowych i badania ginekologicznego. Ścieżkę postępowania opisują zalecenia Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników (PTGiP). Najczęstsze wskazania to:
- dodatni test HPV typu 16 lub 18, także przy prawidłowej cytologii,
- dodatni test na inne typy HPV wysokiego ryzyka z nieprawidłową cytologią,
- nieprawidłowy wynik cytologii, zwłaszcza ASC-H, HSIL i AGC (przy ASC-US i LSIL decyzja zależy m.in. od testu HPV),
- niepokojący obraz szyjki macicy w badaniu we wzierniku,
- niewyjaśnione krwawienia, np. po stosunku,
- kontrola po leczeniu zmian szyjki macicy, np. po elektrokonizacji LEEP.
Kolposkopia pozwala też ocenić srom (to badanie nazywa się wulwoskopią) i pochwę, np. przy kłykcinach. Jak czytać wyniki po nieprawidłowej cytologii, wyjaśniamy w tekście Co zrobić w przypadku nieprawidłowej cytologii.
Kolposkopii nie należy wykonywać:
- w czasie miesiączki, bo krew utrudnia ocenę szyjki macicy,
- w czasie ostrej infekcji pochwy lub szyjki macicy (najpierw leczy się infekcję),
- w trakcie leczenia dopochwowego i do 24-48 godzin po jego zakończeniu,
- w ciągu 24-48 godzin po współżyciu.
To przeciwwskazania względne: oznaczają, że badanie trzeba przełożyć, a nie że nie można go wykonać wcale.
Czy kolposkopię można zrobić w czasie miesiączki?
Lepiej nie. Krew zasłania szyjkę macicy i utrudnia ocenę nabłonka, więc wynik mógłby być niemiarodajny. Najlepiej zaplanować badanie kilka dni po zakończeniu miesiączki. Jeśli krwawienie zaczęło się przed wizytą, skontaktuj się z rejestracją i ustal nowy termin.
Co jest jeszcze przeciwwskazaniem do kolposkopii?
Uczulenie na jod nie wyklucza kolposkopii. Płyn Lugola, który zawiera jod, jest tylko jednym z etapów badania i lekarz może go pominąć. Dlatego przed badaniem zawsze powiedz o uczuleniu na jod, a także o zaburzeniach krzepnięcia i lekach przeciwkrzepliwych.
Ocenę mogą utrudniać zmiany po wcześniejszych zabiegach na szyjce macicy, np. po konizacji. Wtedy strefa przekształceń bywa schowana w kanale szyjki i lekarz może zaplanować dodatkowe badania. Tabletki antykoncepcyjne nie są przeciwwskazaniem do kolposkopii.
Kolposkopia w ciąży
Kolposkopia jest bezpieczna również w ciąży. Wykonuje się ją w ściśle określonych wskazaniach, np. przy nieprawidłowej cytologii, i często bez biopsji. W ciąży nie wykonuje się wyskrobania kanału szyjki macicy. Decyzję podejmuje lekarz prowadzący ciążę. Więcej w artykule Kolposkopia a ciąża.
Czego nie robić po kolposkopii i jakie są powikłania?
Po badaniu może przez kilka dni pojawić się niewielkie plamienie, upławy po użytych płynach i ból podobny do miesiączkowego. To normalne. Dopóki trwają, nie współżyj, nie używaj tamponów ani kubeczka menstruacyjnego i unikaj intensywnego wysiłku. Poważniejsze powikłania zdarzają się rzadko. Skontaktuj się z lekarzem, jeśli pojawi się obfite krwawienie, nieprzyjemnie pachnąca wydzielina, gorączka albo silny ból brzucha. Szczegóły w tekście Ile dni przed kolposkopią nie można współżyć.
Zapamiętaj: nieprawidłowa cytologia albo dodatni test HPV nie oznaczają raka. Kolposkopia ma sprawdzić, czy na szyjce macicy są zmiany, które trzeba leczyć. Zmiany przedrakowe wykryte wcześnie dobrze się leczy.
Zakończenie
Kolposkopia jest wskazana głównie po dodatnim teście HPV i nieprawidłowej cytologii. Przeciwwskazania są względne: badanie przekłada się na czas miesiączki, infekcji czy leczenia dopochwowego. Więcej o samym badaniu przeczytasz w przewodniku Kolposkopia: co to za badanie. Jeśli masz skierowanie, sprawdź, jak wygląda kolposkopia we Wrocławiu w FemiMea.
Bibliografia
- Łucyszyn A, Nowakowski A, Bidziński M, et al., Algorytmy badań przesiewowych w ramach Programu Profilaktyki Raka Szyjki Macicy refundowanego przez NFZ - edycja po wprowadzeniu diagnostyki HPV HR. Zalecenia Zespołu Ekspertów PTGiP, Ginekol Perinatol Prakt. 2024;9(2):124-132, journals.viamedica.pl [dostęp: 12.09.2026].
- Perkins RB, Guido RS, Castle PE, et al., 2019 ASCCP Risk-Based Management Consensus Guidelines for Abnormal Cervical Cancer Screening Tests and Cancer Precursors, J Low Genit Tract Dis. 2020;24(2):102-131, pubmed.ncbi.nlm.nih.gov [dostęp: 01.10.2026].
- Bornstein J, Bentley J, Bösze P, et al., 2011 colposcopic terminology of the International Federation for Cervical Pathology and Colposcopy, Obstet Gynecol. 2012;120(1):166-172, pubmed.ncbi.nlm.nih.gov [dostęp: 01.10.2026].
- NHS, Colposcopy, nhs.uk [dostęp: 01.10.2026].
