Wkładka domaciczna to jedna z najskuteczniejszych metod antykoncepcji: chroni przed ciążą w ponad 99% i działa przez kilka lat. Do wyboru są wkładki miedziane bez hormonów i wkładki hormonalne. Poniżej wyjaśniamy, jak działają, czym się różnią, jakie mają zalety i wady oraz kiedy można je założyć.
Z tego artykułu dowiesz się, że: wkładka miedziana działa bez hormonów przez 5-10 lat, ale może nasilać miesiączki. Wkładki hormonalne, np. Mirena i Kyleena, zwykle zmniejszają krwawienia. Żadna wkładka nie chroni przed chorobami przenoszonymi drogą płciową. Założenie trwa kilka minut, a wkładkę można usunąć w każdej chwili.
Wkładki domaciczne, inaczej wkładki wewnątrzmaciczne, i ich rodzaje
Wkładka domaciczna, nazywana też spiralą lub IUD, to niewielkie urządzenie, najczęściej w kształcie litery T, które lekarz umieszcza w jamie macicy. Wkładki dzielą się na dwie grupy: miedziane (bez hormonów) i hormonalne, uwalniające lewonorgestrel.
Jak działa wkładka domaciczna?
Wkładka miedziana uwalnia jony miedzi, które wywołują w macicy miejscową reakcję szkodliwą dla plemników i komórki jajowej. Nie wpływa na hormony, więc cykl i owulacja przebiegają jak dotąd.
Wkładka hormonalna uwalnia małe dawki lewonorgestrelu. Hormon zagęszcza śluz szyjkowy, przez co plemnikom trudniej dostać się do macicy, i ścieńcza błonę śluzową macicy. U części kobiet hamuje też owulację, choć większość nadal owuluje.
Czym kierować się w wyborze wkładki domacicznej?
Wkładkę dobiera się razem z ginekologiem. Liczą się m.in. obfitość i bolesność miesiączek, przebyte ciąże, budowa macicy, choroby przewlekłe i to, czy chcesz uniknąć hormonów. Przed założeniem lekarz zbiera wywiad, bada pacjentkę i w razie potrzeby zleca dodatkowe badania, np. USG i cytologię albo test na HPV.
Komu zalecana jest wkładka domaciczna niehormonalna (miedziana)?
Wkładka miedziana jest dobrym wyborem dla kobiet, które nie chcą lub nie mogą stosować hormonów, także dla karmiących piersią. Działa 5-10 lat, zależnie od modelu. Można ją założyć także kobietom, które nie rodziły. Jej wadą jest to, że może nasilać i wydłużać miesiączki oraz bóle miesiączkowe, dlatego zwykle nie poleca się jej przy obfitych krwawieniach.
Jakie są różnice pomiędzy dwoma typami wkładki hormonalnej: Kyleena i Mirena?
Obie zawierają lewonorgestrel, ale w innej dawce. Mirena zawiera 52 mg hormonu i początkowo uwalnia ok. 20 µg na dobę. Kyleena zawiera 19,5 mg i początkowo uwalnia ok. 17,5 µg na dobę. Kyleena jest też nieco mniejsza, co może ułatwić założenie u kobiet, które nie rodziły. Mirena jest stosowana również w leczeniu obfitych miesiączek i częściej prowadzi do ich zaniku, co nie szkodzi zdrowiu, a po usunięciu wkładki miesiączki wracają. Szczegółowe porównanie znajdziesz w artykule Wkładka Mirena i Kyleena.
Jakie zalety i wady ma spirala antykoncepcyjna?
Wkładka jest wygodna i bardzo skuteczna, a jej działanie jest odwracalne. Koszt jest jednorazowy i rozkłada się na kilka lat. Pamiętaj jednak, że wkładka nie chroni przed chorobami przenoszonymi drogą płciową.
Zalety wkładki domacicznej
- skuteczność antykoncepcyjna ponad 99%,
- działanie przez kilka lat (miedziana 5-10 lat, hormonalne do 5-8 lat zależnie od modelu),
- nie trzeba pamiętać o codziennej tabletce,
- wkładka miedziana nie zawiera hormonów, a hormonalna działa głównie miejscowo,
- wkładka hormonalna może zmniejszyć obfitość miesiączek,
- można ją usunąć w każdej chwili, a płodność szybko wraca.
Wady wkładek domacicznych (spirali antykoncepcyjnej)
- nie chroni przed chorobami przenoszonymi drogą płciową,
- nie każda kobieta może ją stosować (przeciwwskazaniem są m.in. ciąża, infekcja miednicy, niektóre zmiany w macicy i niewyjaśnione krwawienia),
- założenie i usunięcie wymagają wizyty u ginekologa,
- jednorazowy wydatek jest wyższy niż przy tabletkach (aktualne ceny są w cenniku),
- możliwe skutki uboczne: przy miedzianej obfitsze miesiączki i skurcze, przy hormonalnej nieregularne plamienia, bóle głowy, trądzik, wahania nastroju,
- rzadko: przemieszczenie lub wypadnięcie wkładki, uszkodzenie macicy podczas zakładania, a jeśli mimo wkładki dojdzie do ciąży, większe ryzyko ciąży pozamacicznej.
Kiedy można założyć IUD?
Wkładkę można założyć w dowolnym momencie cyklu, jeśli lekarz wykluczy ciążę. Często robi się to w czasie lub tuż po miesiączce, bo wtedy łatwo potwierdzić, że kobieta nie jest w ciąży, a kanał szyjki bywa nieco szerszy. Sam zabieg trwa zwykle 5-10 minut. Większość kobiet odczuwa ból lub skurcz przy zakładaniu, który szybko mija. Jeśli coś jest nieprzyjemne, powiedz o tym lekarzowi w trakcie.
Lekarz pokaże Ci, jak wyczuć nitki wkładki. Sprawdź je kilka razy w pierwszym miesiącu, a potem regularnie, np. po każdej miesiączce. Wizytę kontrolną, zwykle z USG, lekarz zaleca po kilku tygodniach od założenia.
To ważne: skontaktuj się z lekarzem, jeśli nie wyczuwasz nitek, czujesz twardy koniec wkładki, masz silny ból podbrzusza, gorączkę, nietypową wydzielinę albo podejrzewasz ciążę.
Zakończenie
Wkładka domaciczna to skuteczna antykoncepcja na lata. Miedziana sprawdzi się, gdy chcesz uniknąć hormonów, a hormonalna, gdy zależy Ci na lżejszych miesiączkach. Wybór warto omówić z ginekologiem. Więcej o wizycie przeczytasz na stronie antykoncepcja we Wrocławiu w FemiMea.
Bibliografia
- NHS, IUD (intrauterine device) or copper coil: getting it fitted or removed, nhs.uk [dostęp: 01.10.2026].
- NHS, IUD (intrauterine device) or copper coil: who can get it, nhs.uk [dostęp: 01.10.2026].
- NHS, Side effects and risks of an IUS (intrauterine system) or hormonal coil, nhs.uk [dostęp: 01.10.2026].
