Kalendarz badań w ciąży nie jest zbiorem luźnych zaleceń. W Polsce określa go rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie standardu organizacyjnego opieki okołoporodowej. Wynika z niego, które badania krwi, moczu i USG wykonuje się w kolejnych tygodniach ciąży. Poniżej znajdziesz harmonogram krok po kroku.
Z tego artykułu dowiesz się, że: najwięcej badań wykonuje się do 10. tygodnia ciąży lub na pierwszej wizycie. Standard przewiduje trzy USG w określonych terminach (11-14, 18-22 i 27-32 tydzień) oraz kolejne po 40. tygodniu. Odczyn Coombsa, czyli badanie przeciwciał odpornościowych, robi się na początku ciąży, a u kobiet z Rh ujemnym powtarza się je między 24. a 28. tygodniem.
Na każdej wizycie lekarz lub położna zbiera wywiad, mierzy ciśnienie tętnicze i ocenia ryzyko ciążowe. W ciąży przebiegającej prawidłowo wizyty powinny odbywać się nie rzadziej niż co 4 tygodnie. Lekarz może zlecić dodatkowe badania, jeśli wymaga tego Twój stan zdrowia.
| Tydzień ciąży | Badania laboratoryjne i konsultacje | USG |
|---|---|---|
| do 10. (lub pierwsza wizyta) | grupa krwi i Rh, przeciwciała odpornościowe (odczyn Coombsa), morfologia i ferrytyna, badanie ogólne moczu, cytologia (jeśli nie była robiona w ciągu 12 miesięcy przed ciążą), glukoza na czczo, VDRL, HIV i HCV, toksoplazmoza (IgG, IgM), TSH, antygen HBs, kontrola stomatologiczna | – |
| 11.-14. | – | USG I trymestru |
| 15.-20. | morfologia, badanie ogólne moczu | – |
| 18.-22. | – | USG połówkowe |
| 21.-26. | badanie ogólne moczu, toksoplazmoza (gdy w I trymestrze wynik był ujemny) | – |
| 24.-28. | test obciążenia glukozą (OGTT 75 g), przeciwciała anty-D u kobiet Rh ujemnych | – |
| 27.-32. | morfologia, badanie ogólne moczu, immunoglobulina anty-D (gdy są wskazania, 28.-30. tydzień) | USG III trymestru |
| 33.-37. | morfologia, badanie ogólne moczu, antygen HBs, HIV, posiew w kierunku GBS (35.-37. tydzień), VDRL i HCV przy zwiększonym ryzyku zakażenia | – |
| 38.-39. | badanie ogólne moczu, morfologia | – |
| po 40. | KTG | USG |
Jakie badania laboratoryjne w ciąży? Kalendarz badań w ciąży - do 10. tygodnia
Pierwsza wizyta to moment, gdy lekarz zleca najwięcej badań. Dzięki nim wcześnie można wykryć anemię, zakażenia, zaburzenia tarczycy czy cukrzycę.
Morfologia krwi - badanie ogólne
Morfologia pokazuje m.in. stężenie hemoglobiny i liczbę płytek krwi. Razem z ferrytyną pomaga wykryć niedokrwistość i niedobór żelaza. Morfologię powtarza się kilka razy w czasie ciąży.
Badanie ogólne moczu
Badanie moczu pomaga wykryć zakażenie układu moczowego, które w ciąży może nie dawać objawów. To jedno z najczęściej powtarzanych badań: wykonuje się je praktycznie w każdym okresie ciąży.
Grupa krwi i czynnik Rh
Grupę krwi i czynnik Rh oznacza się, jeśli nie masz wcześniejszego, potwierdzonego wyniku. Wynik jest potrzebny na wypadek przetoczenia krwi i do oceny ryzyka konfliktu serologicznego. Jeśli masz Rh ujemne, lekarz zaplanuje kontrolę przeciwciał i ewentualne podanie immunoglobuliny anty-D między 28. a 30. tygodniem.
Odczyn Coombsa, czyli przeciwciała odpornościowe (inaczej przeciwkrwinkowe)
Odczyn Coombsa w którym tygodniu ciąży? Według standardu badanie przeciwciał odpornościowych do antygenów krwinek czerwonych wykonuje się do 10. tygodnia ciąży lub na pierwszej wizycie. U kobiet z Rh ujemnym badanie przeciwciał anty-D powtarza się między 24. a 28. tygodniem.
Przeciwciała te mogą niszczyć krwinki czerwone dziecka. Dlatego dodatni wynik zawsze omawia lekarz i planuje dalszą obserwację.
Badanie stężenia glukozy we krwi na czczo
Na początku ciąży oznacza się glukozę na czczo. Kobiety z czynnikami ryzyka cukrzycy ciążowej mają test obciążenia glukozą (OGTT) już wtedy. Wynik ocenia lekarz. Jeśli jest nieprawidłowy, zaplanuje dalsze badania i leczenie.
VDRL - tzw. odczyn Wassermanna
To badanie w kierunku kiły. Zakażenie w ciąży może przejść na dziecko, dlatego standard przewiduje je u każdej ciężarnej na początku ciąży. Przy dodatnim wyniku lekarz zaplanuje dalszą diagnostykę i leczenie.
Przeciwciała anty-HIV
Badanie HIV wykonuje się na początku ciąży i powtarza między 33. a 37. tygodniem. Wczesne wykrycie zakażenia daje czas, by zaplanować leczenie i opiekę nad Tobą i dzieckiem.
Badanie w kierunku toksoplazmozy - poziom przeciwciał IgG i IgM
Toksoplazmoza często przebiega bez objawów, a zakażenie w ciąży może zaszkodzić dziecku. Badania nie trzeba robić, jeśli masz wynik potwierdzający przeciwciała IgG sprzed ciąży. Gdy w I trymestrze wynik jest ujemny, badanie powtarza się między 21. a 26. tygodniem.
Jeśli nie masz przeciwciał, chroń się przed zakażeniem:
- nie jedz surowego ani niedopieczonego mięsa,
- myj ręce, noże i deski po krojeniu surowego mięsa,
- dokładnie myj warzywa i owoce,
- w ogrodzie i przy sprzątaniu kociej kuwety zakładaj rękawiczki.
Badania w kierunku różyczki - poziom przeciwciał IgG i IgM
Badania w kierunku różyczki nie ma w liście badań obowiązkowych standardu opieki okołoporodowej. Lekarz może je zlecić indywidualnie. Najlepiej sprawdzić odporność na różyczkę jeszcze przed ciążą, o czym piszemy w tekście Czy konieczna jest wizyta u ginekologa przed planowaną ciążą.
Badania HCV - ryzyko wirusowego zapalenia wątroby typu C
Badanie HCV, podobnie jak antygen HBs (wirusowe zapalenie wątroby typu B), wykonuje się na początku ciąży. Przy dodatnim wyniku lekarz pokieruje Cię do specjalisty chorób zakaźnych.
Badania prenatalne - w którym tygodniu ciąży należy wykonać?
Pierwsze badanie prenatalne wykonuje się między 11. a 14. tygodniem ciąży. Składa się z USG I trymestru i testu PAPP-A z krwi. Wynik to ocena ryzyka najczęstszych wad chromosomowych. Przy podwyższonym ryzyku lekarz może zaproponować test z wolnego DNA płodu, np. test SANCO, albo amniopunkcję. Więcej o tym etapie przeczytasz w artykule o badaniach prenatalnych w pierwszym trymestrze.
15-20 tydzień ciąży - kalendarz badań przyszłej mamy
W tym okresie standard przewiduje morfologię i badanie ogólne moczu. Między 18. a 22. tygodniem wykonuje się USG połówkowe, czyli szczegółową ocenę budowy dziecka, łożyska i ilości płynu owodniowego.
21-26 tydzień ciąży
Badania w 26. tygodniu ciąży to przede wszystkim badanie ogólne moczu i, u kobiet bez przeciwciał, powtórne badanie w kierunku toksoplazmozy. Lekarz ocenia też czynność serca dziecka.
Pomiędzy 24 a 28 tygodniem - test obciążenia glukozą (OGTT)
Test polega na trzykrotnym oznaczeniu glukozy: na czczo, po 1 godzinie i po 2 godzinach od wypicia roztworu 75 g glukozy. Przez cały czas badania zostajesz w punkcie pobrań. U kobiet z Rh ujemnym w tym samym okresie bada się przeciwciała anty-D.
Zapamiętaj: na OGTT przyjdź na czczo. W trakcie testu nie jedz i nie wychodź z punktu pobrań, bo wynik będzie niewiarygodny.
27-32 tydzień ciąży
W tym okresie wykonuje się morfologię, badanie ogólne moczu i USG III trymestru, w którym lekarz ocenia wzrastanie dziecka, ilość płynu owodniowego i położenie łożyska. Kobiety z Rh ujemnym dostają w razie wskazań immunoglobulinę anty-D.
Badania w ciąży - 33-37 tydzień
Badania w 33. i 37. tygodniu ciąży to morfologia, badanie ogólne moczu, antygen HBs i HIV. Między 35. a 37. tygodniem pobiera się wymaz z pochwy i odbytu w kierunku paciorkowców grupy B (GBS). Bakterie te zwykle nie szkodzą matce, ale w czasie porodu mogą przejść na dziecko. Kobieta z dodatnim wynikiem dostaje antybiotyk dożylnie podczas porodu.
W tym okresie zwróć też uwagę na wodnistą wydzielinę z pochwy. Może oznaczać odpływanie płynu owodniowego, o czym piszemy w tekście Przedwczesne odpływanie wód płodowych.
38-39 tydzień ciąży
Badania w 38. tygodniu ciąży to badanie ogólne moczu i morfologia. Lekarz lub położna ocenia ruchy i czynność serca dziecka oraz mierzy ciśnienie.
Jakie badania wykonać w 40 tygodniu ciąży?
Niezwłocznie po 40. tygodniu wykonuje się KTG i USG. Gdy wyniki są prawidłowe, a dziecko rusza się jak zwykle, kolejne badanie odbywa się po 7 dniach. Na tej wizycie ustala się termin przyjęcia do szpitala, tak aby poród nastąpił przed końcem 42. tygodnia.
Zakończenie
Kalendarz badań w ciąży wyznacza standard opieki okołoporodowej, ale lekarz dopasowuje go do Ciebie. Zapisuj terminy w karcie ciąży i pytaj, jeśli nie wiesz, po co jest dane badanie. Wiele z nich wykonasz w jednym miejscu, korzystając z badań laboratoryjnych w ciąży we Wrocławiu w FemiMea.
Bibliografia
- Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie standardu organizacyjnego opieki okołoporodowej, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 1140, isap.sejm.gov.pl [dostęp: 01.10.2026].
- NHS, Screening tests in pregnancy, nhs.uk [dostęp: 01.10.2026].
- NHS, Group B strep, nhs.uk [dostęp: 01.10.2026].
- NHS, Toxoplasmosis, nhs.uk [dostęp: 01.10.2026].
