Niedrożne jajowody to jedna z przyczyn kłopotów z zajściem w ciążę. Zwykle nie dają żadnych objawów, dlatego wiele kobiet dowiaduje się o nich dopiero w trakcie diagnostyki niepłodności. Wyjaśniamy, jak niedrożność wpływa na płodność, czy można z nią zajść w ciążę i jakie są możliwości leczenia.
Z tego artykułu dowiesz się, że: do naturalnej ciąży wystarczy jeden drożny jajowód. Niedrożność nie zatrzymuje owulacji, ale utrudnia spotkanie komórki jajowej z plemnikiem. Gdy niedrożne są oba jajowody, lekarz rozważa leczenie operacyjne albo in vitro. Dowiesz się też, dlaczego po leczeniu jajowodów trzeba pamiętać o ryzyku ciąży pozamacicznej.
Jak niedrożność jajowodów wpływa na płodność?
Jajowody łączą jajniki z macicą. To w jajowodzie plemnik spotyka komórkę jajową, a zarodek przez kilka dni wędruje nim do jamy macicy. Jeśli jajowód jest zablokowany albo zbliznowaciały, komórka jajowa i plemniki nie mogą się spotkać.
Niepłodność to częsty problem. Według WHO dotyka mniej więcej jednej na sześć osób w wieku rozrodczym. Uszkodzenie jajowodów jest jedną z jej przyczyn, obok zaburzeń owulacji, endometriozy i obniżonej jakości nasienia.
Czy z niedrożnymi jajowodami można zajść w ciążę?
To zależy od tego, ile jajowodów jest niedrożnych i jak bardzo są uszkodzone:
| Sytuacja | Co to oznacza | Typowe dalsze kroki |
|---|---|---|
| Niedrożny jeden jajowód | naturalna ciąża jest możliwa przez drugi, drożny jajowód | lekarz ocenia pozostałe czynniki płodności pary |
| Niedrożne oba jajowody | naturalne zapłodnienie jest bardzo mało prawdopodobne | leczenie operacyjne albo in vitro |
| Jajowody drożne, ale uszkodzone | zapłodnienie bywa możliwe, ale rośnie ryzyko ciąży pozamacicznej | indywidualna decyzja lekarza |
Niedrożność jajowodów a owulacja
Niedrożny jajowód nie wyłącza pracy jajnika. Owulacja może przebiegać prawidłowo, a testy owulacyjne mogą wychodzić dodatnio. Problem polega na tym, że uwolniona komórka jajowa nie ma drogi do spotkania z plemnikami. Dlatego prawidłowa owulacja nie wyklucza niedrożności, a w diagnostyce niepłodności ocenia się zarówno owulację, jak i jajowody.
Czy niedrożność jajowodów daje objawy?
Sama niedrożność zwykle nie boli i nie daje typowych objawów. Mogą się jednak pojawić objawy chorób, które ją wywołują. Zapalenie narządów miednicy mniejszej może dawać ból podbrzusza, ból w głębi pochwy przy współżyciu, nietypowe upławy albo krwawienia między miesiączkami, choć u części kobiet przebiega bez objawów. Endometrioza często powoduje bardzo bolesne miesiączki.
Jakie są przyczyny niedrożności jajowodów?
Najczęstsze przyczyny to:
- przebyte zapalenie narządów miednicy mniejszej, często po zakażeniu chlamydią lub rzeżączką,
- endometrioza,
- zrosty po operacjach w obrębie jamy brzusznej i miednicy, np. po wycięciu wyrostka,
- przebyta ciąża pozamaciczna,
- wady rozwojowe macicy i jajowodów.
Szczegółowo opisujemy je w artykule Czynniki ryzyka niedrożności jajowodów.
Jak sprawdzić drożność jajowodów?
Drożność ocenia się badaniem HyFoSy (USG z jałową pianką), Sono-HSG (USG z soliną), klasycznym HSG (zdjęcia rentgenowskie z kontrastem jodowym) albo w czasie laparoskopii. HyFoSy i HSG w większości przypadków dają zgodny wynik, a HyFoSy jest mniej bolesne. Jak wygląda takie badanie i czy po nim łatwiej zajść w ciążę, wyjaśniamy we wpisie Badanie drożności jajowodów a ciąża.
Leczenie niedrożności jajowodów
Wybór leczenia zależy od miejsca i stopnia uszkodzenia jajowodów, wieku kobiety, rezerwy jajnikowej i wyników badania nasienia partnera.
Leczenie operacyjne
Zabieg (najczęściej laparoskopowy) może usunąć zrosty i blizny, które blokują jajowód. Skuteczność zależy od tego, jak bardzo jajowody są uszkodzone. Po operacji jajowodów rośnie ryzyko ciąży pozamacicznej.
Niedrożność jajowodów a in vitro
Przy zapłodnieniu pozaustrojowym do zapłodnienia dochodzi w laboratorium, a zarodek przenosi się bezpośrednio do macicy, więc jajowody nie są potrzebne. To częsta propozycja, gdy niedrożne są oba jajowody, operacja nie jest możliwa lub nie przyniosła efektu albo współistnieją inne przyczyny niepłodności.
To ważne: jeśli kiedyś leczono u Ciebie jajowody albo przebyłaś zapalenie przydatków, a w ciąży pojawi się ból brzucha lub krwawienie, od razu skontaktuj się z lekarzem. Ciąża pozamaciczna wymaga pilnej pomocy.
Zakończenie
Niedrożność jajowodów nie zamyka drogi do rodzicielstwa. Jeden drożny jajowód wystarcza do naturalnej ciąży, a przy niedrożności obu pomocą może być leczenie operacyjne lub in vitro. Jeśli staracie się o dziecko od roku (po 35. roku życia od pół roku), zacznijcie diagnostykę u obojga partnerów. Sprawdź, jak wygląda leczenie niepłodności we Wrocławiu w FemiMea.
Bibliografia
- NHS, Infertility - Causes, nhs.uk [dostęp: 01.10.2026].
- NHS, Infertility - Treatment, nhs.uk [dostęp: 01.10.2026].
- NHS, Pelvic inflammatory disease (PID), nhs.uk [dostęp: 01.10.2026].
- World Health Organization, Infertility (fact sheet), who.int [dostęp: 01.10.2026].
- van Welie N, van Rijswijk J, Dreyer K, et al., Can hysterosalpingo-foam sonography replace hysterosalpingography as first-choice tubal patency test? A randomized non-inferiority trial, Hum Reprod. 2022;37(5):969-979, pubmed.ncbi.nlm.nih.gov [dostęp: 01.10.2026].
