HyFoSy to ultrasonograficzne badanie drożności jajowodów z użyciem jałowej pianki. Pacjentki często pytają, czy pianka jest bezpieczna dla nich, dla komórek rozrodczych i czy różni się pod względem wpływu na środowisko od kontrastu jodowego używanego w klasycznym HSG. Zebraliśmy to, co na ten temat wiadomo z badań.
Z tego artykułu dowiesz się, że: pianka do HyFoSy składa się z glicerolu, hydroksyetylocelulozy i oczyszczonej wody. W przeglądzie badań nie znaleziono nieznanych działań niepożądanych ani niepokojących sygnałów dotyczących bezpieczeństwa. HyFoSy nie wymaga promieniowania rentgenowskiego i kontrastu jodowego, a jodowe środki kontrastowe są trwałe w środowisku wodnym. Bezpośrednich badań wpływu samego HyFoSy na środowisko jednak nie ma.
Czym jest HyFoSy?
HyFoSy (ang. hysterosalpingo-foam sonography) służy do oceny drożności jajowodów w diagnostyce niepłodności. Pozwala też obejrzeć jamę macicy, np. wykryć polipy, mięśniaki, zrosty czy przegrodę macicy. Badanie wykonuje się w gabinecie, na fotelu ginekologicznym, bez znieczulenia ogólnego i bez pobytu w szpitalu. Trwa zwykle 15-20 minut.
Czym jest ExEm Foam?
ExEm Foam to kontrast piankowy do badania jajowodów w USG. Według przeglądu Exalto i wsp. (2014) składa się z trzech składników: glicerolu, hydroksyetylocelulozy (substancji zagęszczającej, stosowanej m.in. w żelach) i oczyszczonej wody. Pianka nie zawiera jodu. Po wymieszaniu składników powstaje biała pianka, która w USG jest dobrze widoczna jako jasny, wyraźny sygnał.
Jak pianka pokazuje jajowody w USG?
Lekarz zakłada wziernik i przez szyjkę macicy wprowadza do jamy macicy cienki cewnik. Następnie powoli podaje piankę i w USG przezpochwowym obserwuje, jak wypełnia ona jamę macicy i przepływa przez jajowody. Jeśli pianka pojawia się na końcu jajowodu i w jamie brzusznej, jajowód jest drożny.
Czy HyFoSy jest bezpieczne dla pacjentki?
Exalto i wsp. przejrzeli badania kliniczne, dane farmaceutyczne i testy toksyczności wszystkich składników pianki. Nie znaleźli nieznanych działań niepożądanych ani nieoczekiwanych sygnałów dotyczących bezpieczeństwa. Autorzy zaznaczają, że nie da się wykluczyć działań, które nie zostały opisane. Zalecają też wykonywanie badania w fazie przedowulacyjnej cyklu, czyli w pierwszej połowie cyklu, po miesiączce.
W dużym badaniu FOAM (1026 kobiet) HyFoSy było odczuwane jako wyraźnie mniej bolesne niż HSG. Średni ból wynosił 3,1 w skali 1-10, a przy HSG 5,4. W trakcie podania pianki mogą pojawić się krótkie skurcze podobne do bólu miesiączkowego. Po badaniu zdarza się niewielkie krwawienie. Przed badaniem lekarz wyklucza ciążę i czynne zakażenie.
To ważne: dolegliwości po badaniu zwykle mijają w ciągu kilkudziesięciu minut. Jeśli ból się nasila albo nie mija, skontaktuj się z lekarzem.
Czy pianka wpływa na komórki jajowe i plemniki?
W przeglądzie Exalto i wsp. sprawdzono m.in. wpływ składników pianki na plemniki, komórki jajowe i rozwój zarodka we wczesnym stadium. Nie opisano niepokojących skutków. Mimo to autorzy jako najbezpieczniejsze rozwiązanie zalecają badanie przed owulacją. Dlatego HyFoSy wykonuje się zwykle między 6. a 12. dniem cyklu, a przez 2 tygodnie wcześniej stosuje się antykoncepcję mechaniczną. Kiedy możecie wrócić do starań o dziecko, powie lekarz po badaniu.
HyFoSy a środowisko
Klasyczne HSG wykorzystuje jodowe środki kontrastowe i promieniowanie rentgenowskie. Jodowe kontrasty są bardzo trwałe chemicznie. Przegląd z 2024 r. opisuje, że często wykrywa się je w wodach, a konwencjonalne oczyszczalnie słabo je usuwają. Przy ich rozkładzie mogą powstawać jodowe produkty uboczne, szkodliwe dla organizmów wodnych. Do środowiska trafiają głównie ze ściekami szpitalnymi i komunalnymi.
Pianka do HyFoSy nie zawiera jodu, a jej składniki to glicerol, pochodna celulozy i woda. Nie znaleźliśmy jednak badań, które bezpośrednio porównują wpływ HyFoSy i HSG na środowisko. Można więc powiedzieć, że HyFoSy nie wiąże się z problemem jodowych kontrastów w wodzie, ale nie ma danych, które pozwalają nazwać je metodą „ekologiczną”.
| Cecha | HyFoSy | HSG |
|---|---|---|
| Kontrast | pianka (glicerol, hydroksyetyloceluloza, woda) | kontrast jodowy |
| Promieniowanie rentgenowskie | nie | tak |
| Ból (badanie FOAM, skala 1-10) | średnio 3,1 | średnio 5,4 |
| Trwałość kontrastu w wodzie | brak danych porównawczych | kontrasty jodowe są trwałe i słabo usuwane w oczyszczalniach |
Zakończenie
Pianka do HyFoSy ma prosty skład, a dostępne dane nie wskazują na nieznane zagrożenia dla pacjentek ani komórek rozrodczych. Badanie nie wymaga promieniowania i kontrastu jodowego, a w porównaniu z HSG jest mniej bolesne. O wyborze metody zawsze decyduje lekarz, biorąc pod uwagę Twoją sytuację. Jak przygotować się do badania i jak ono przebiega, przeczytasz na stronie badanie drożności jajowodów HyFoSy we Wrocławiu w FemiMea. O tym, czy po badaniu łatwiej zajść w ciążę, piszemy we wpisie Badanie drożności jajowodów a ciąża.
Bibliografia
- Exalto N, Stassen M, Emanuel MH, Safety aspects and side-effects of ExEm-gel and foam for uterine cavity distension and tubal patency testing, Reprod Biomed Online. 2014;29(5):534-540, pubmed.ncbi.nlm.nih.gov [dostęp: 01.10.2026].
- Emanuel MH, van Vliet M, Weber M, Exalto N, First experiences with hysterosalpingo-foam sonography (HyFoSy) for office tubal patency testing, Hum Reprod. 2012;27(1):114-117, pubmed.ncbi.nlm.nih.gov [dostęp: 01.10.2026].
- van Welie N, van Rijswijk J, Dreyer K, et al., Can hysterosalpingo-foam sonography replace hysterosalpingography as first-choice tubal patency test? A randomized non-inferiority trial, Hum Reprod. 2022;37(5):969-979, pubmed.ncbi.nlm.nih.gov [dostęp: 01.10.2026].
- Yan H, Zhang T, Yang Y, et al., Occurrence of iodinated contrast media (ICM) in water environments and their control strategies with a particular focus on iodinated by-products formation: A comprehensive review, J Environ Manage. 2024;351:119931, pubmed.ncbi.nlm.nih.gov [dostęp: 01.10.2026].
