Staracie się o dziecko od roku albo dłużej i wciąż nie ma ciąży? Jednym z podstawowych badań w diagnostyce niepłodności jest ocena drożności jajowodów, metodą HSG albo HyFoSy. Poniżej wyjaśniamy, czym różnią się te badania, jak wyglądają i czy po badaniu łatwiej zajść w ciążę.
Z tego artykułu dowiesz się, że: badanie drożności jajowodów sprawdza, czy komórka jajowa i plemniki mogą się spotkać. HyFoSy i HSG w większości przypadków dają podobny wynik, ale HyFoSy jest mniej bolesne i nie wymaga promieniowania rentgenowskiego. Dowiesz się też, co mówią badania o szansie na ciążę po takim badaniu i dlaczego nie robi się go w ciąży.
Co to jest HyFoSy?
HyFoSy to ultrasonograficzne badanie drożności jajowodów. Lekarz podaje do jamy macicy jałową piankę, a potem w USG przezpochwowym obserwuje, czy przepływa ona przez jajowody. Przy okazji ocenia kształt jamy macicy, np. czy nie ma w niej polipów lub przegrody.
Klasyczne HSG (histerosalpingografia) to badanie radiologiczne. Do macicy podaje się kontrast jodowy i wykonuje zdjęcia rentgenowskie. Obie metody odpowiadają na to samo pytanie: czy jajowody są drożne.
Drożność jajowodów ma znaczenie, bo to w jajowodzie plemnik spotyka komórkę jajową i stamtąd zarodek wędruje do macicy. Uszkodzone lub zablokowane jajowody są jedną z przyczyn niepłodności, obok m.in. zaburzeń owulacji, endometriozy i czynnika męskiego.
HSG a ciąża. Kiedy wykonać badanie HSG?
O niepłodności mówimy, gdy ciąża nie pojawia się mimo 12 miesięcy regularnego współżycia bez antykoncepcji. U kobiet po 35. roku życia diagnostykę zaczyna się już po 6 miesiącach starań. Lekarz może zalecić ocenę jajowodów wcześniej, jeśli przebyłaś zapalenie przydatków, ciążę pozamaciczną, operacje w obrębie miednicy albo masz rozpoznaną endometriozę.
Badanie wykonuje się w pierwszej części cyklu, po miesiączce i przed owulacją (zwykle między 6. a 12. dniem cyklu). Chodzi o to, by mieć pewność, że nie jesteś w ciąży. Dlatego przez 2 tygodnie przed badaniem zaleca się antykoncepcję mechaniczną. Ciąża jest przeciwwskazaniem do badania, podobnie jak czynne zakażenie dróg rodnych.
Czym różni się badanie HyFoSy od klasycznego HSG?
Najważniejsze różnice dotyczą obrazowania, kontrastu i odczuwanego bólu. W dużym holenderskim badaniu FOAM (1026 kobiet) każda pacjentka miała wykonane oba badania.
| Cecha | HyFoSy | HSG |
|---|---|---|
| Obrazowanie | USG przezpochwowe | zdjęcia rentgenowskie |
| Kontrast | jałowa pianka (glicerol, hydroksyetyloceluloza, woda) | kontrast jodowy |
| Promieniowanie | brak | tak |
| Ból w badaniu FOAM (skala 1-10) | średnio 3,1 | średnio 5,4 |
| Wynik niejednoznaczny | 9,5% badań | 2,9% badań |
U 73% kobiet obie metody dały ten sam, jednoznaczny wynik. Odsetek urodzeń w ciągu roku przy postępowaniu opartym na HyFoSy i na HSG był bardzo podobny (46% i 47%). Autorzy podsumowali, że HyFoSy i HSG w większości przypadków dają zgodne wyniki, a HyFoSy jest odczuwane jako wyraźnie mniej bolesne.
Czy badanie drożności jajowodów boli?
Większość kobiet odczuwa krótkotrwałe skurcze, podobne do bólu miesiączkowego. Zwykle mijają w ciągu kilkudziesięciu minut. Przed HyFoSy zaleca się przyjęcie zwykłego leku przeciwbólowego 30-60 minut przed wizytą. Znieczulenie ogólne nie jest potrzebne. Jeśli bardzo boisz się bólu, powiedz o tym lekarzowi przed badaniem.
Jak wygląda badanie drożności jajowodów (HyFoSy)?
Badanie odbywa się w gabinecie, na fotelu ginekologicznym:
- Lekarz zakłada wziernik, tak jak przy zwykłym badaniu ginekologicznym.
- Przez szyjkę macicy wprowadza cienki cewnik do jamy macicy.
- Pod kontrolą USG przezpochwowego podaje niewielką ilość pianki.
- Obserwuje, czy pianka wypełnia jamę macicy i przepływa przez oba jajowody do jamy brzusznej.
Całe badanie trwa zwykle 15-20 minut, a wynik lekarz omawia od razu. Na wizytę zabierz aktualną cytologię i wyniki badań mikrobiologicznych pochwy. Nie musisz być na czczo.
Czy po badaniu drożności jajowodów łatwiej zajść w ciążę?
To jedno z najczęstszych pytań. Odpowiedź zależy od rodzaju kontrastu. Przegląd Cochrane z 2020 r. (15 badań, 3864 kobiety) pokazał, że przepłukanie jajowodów kontrastem olejowym może zwiększać szansę na ciążę i urodzenie dziecka. W przypadku kontrastów wodnych nie wiadomo, czy taki efekt istnieje, bo danych jest za mało. Pianka używana w HyFoSy nie jest kontrastem olejowym.
Ciąże w kolejnych miesiącach po badaniu zdarzają się, ale nie da się powiedzieć, ile z nich wynika z samego badania. Dlatego badanie drożności traktuj przede wszystkim jako diagnostykę: jego wynik pomaga lekarzowi zaplanować dalsze leczenie.
Zapamiętaj: do naturalnego poczęcia wystarczy jeden drożny jajowód. Jeśli niedrożny jest tylko jeden, ciąża nadal jest możliwa. Gdy niedrożne są oba, lekarz omówi z Wami leczenie operacyjne albo in vitro.
A co może być przyczyną niedrożności jajowodów?
Najczęściej jajowody uszkadza stan zapalny narządów miednicy, często po zakażeniu chlamydią lub rzeżączką. Inne przyczyny to endometrioza, zrosty po operacjach w obrębie jamy brzusznej i miednicy oraz przebyta ciąża pozamaciczna. Niedrożność zwykle nie daje objawów, więc wykrywa się ją dopiero w diagnostyce niepłodności. Więcej piszemy w artykułach Czynniki ryzyka niedrożności jajowodów oraz Niedrożność jajowodów a płodność.
FAQ
-
Czy można zajść w ciążę w cyklu, w którym robiono badanie drożności?
Badanie wykonuje się przed owulacją, a wcześniej stosuje się antykoncepcję mechaniczną, żeby wykluczyć ciążę w chwili badania. Kiedy możecie wrócić do starań, powie lekarz po omówieniu wyniku.
-
Czy badanie drożności jajowodów można zrobić w ciąży?
Nie. Ciąża jest przeciwwskazaniem, dlatego badanie planuje się w pierwszej części cyklu, po miesiączce.
-
Ile trwa badanie HyFoSy?
Samo badanie trwa zwykle 15-20 minut. Wynik lekarz omawia zaraz po nim.
Zakończenie
Badanie drożności jajowodów to ważny krok w diagnostyce niepłodności. HyFoSy w większości przypadków daje podobne informacje jak HSG, a jest mniej bolesne i nie wymaga promieniowania. Sprawdź, jak wygląda badanie drożności jajowodów HyFoSy we Wrocławiu w FemiMea. Aktualne ceny znajdziesz w cenniku.
Bibliografia
- van Welie N, van Rijswijk J, Dreyer K, et al., Can hysterosalpingo-foam sonography replace hysterosalpingography as first-choice tubal patency test? A randomized non-inferiority trial, Hum Reprod. 2022;37(5):969-979, pubmed.ncbi.nlm.nih.gov [dostęp: 01.10.2026].
- Wang R, Watson A, Johnson N, et al., Tubal flushing for subfertility, Cochrane Database Syst Rev. 2020;10:CD003718, pubmed.ncbi.nlm.nih.gov [dostęp: 01.10.2026].
- Exalto N, Stassen M, Emanuel MH, Safety aspects and side-effects of ExEm-gel and foam for uterine cavity distension and tubal patency testing, Reprod Biomed Online. 2014;29(5):534-540, pubmed.ncbi.nlm.nih.gov [dostęp: 01.10.2026].
- NHS, Infertility - Causes, nhs.uk [dostęp: 01.10.2026].
- World Health Organization, Infertility (fact sheet), who.int [dostęp: 01.10.2026].
