Czynniki ryzyka niedrożności jajowodów

Niedrożne jajowody rzadko dają objawy, a wykrywa się je zwykle dopiero wtedy, gdy para długo stara się o dziecko. Warto więc wiedzieć, co zwiększa ryzyko ich uszkodzenia. Wyjaśniamy, dlaczego jajowody stają się niedrożne, kto jest bardziej narażony i co dalej, gdy badanie wykaże niedrożność.

Dlaczego jajowody są niedrożne?

Jajowód to cienki przewód, który łączy okolicę jajnika z macicą. W nim plemnik spotyka komórkę jajową, a zarodek wędruje do jamy macicy. Stan zapalny, endometrioza albo operacja mogą zostawić w jajowodzie lub wokół niego blizny i zrosty. Zwężają one albo zamykają jego światło.

Jeśli niedrożny jest jeden jajowód, ciąża nadal jest możliwa przez drugi. Gdy niedrożne są oba, naturalne zapłodnienie jest bardzo mało prawdopodobne. Uszkodzony, choć częściowo drożny jajowód zwiększa z kolei ryzyko ciąży pozamacicznej.

Czynnikami ryzyka niedrożności jajowodów są:

• przebyte zapalenie narządów miednicy mniejszej (zapalenie przydatków),
• zakażenia przenoszone drogą płciową, zwłaszcza chlamydia i rzeżączka,
• endometrioza,
• operacje w obrębie jamy brzusznej i miednicy, np. wycięcie wyrostka,
• przebyta ciąża pozamaciczna,
• zakażenie po porodzie,
• wady rozwojowe macicy i jajowodów.

Stany zapalne w miednicy mniejszej

Zapalenie narządów miednicy mniejszej to zakażenie macicy, jajowodów i jajników. Najczęściej wywołują je bakterie przenoszone drogą płciową, takie jak chlamydia i rzeżączka. Większość osób z chlamydią nie ma żadnych objawów, dlatego zakażenie może długo pozostać niezauważone. Nieleczone zapalenie może zostawić blizny w jajowodach, a w efekcie prowadzić do kłopotów z płodnością i zwiększać ryzyko ciąży pozamacicznej.

Wcześnie wykryte zapalenie dobrze leczy się antybiotykami. Jeśli masz ból podbrzusza, ból w głębi pochwy przy współżyciu albo nietypowe upławy, nie czekaj, tylko zgłoś się do ginekologa.

Operacje w obrębie jamy brzusznej

Każda operacja w obrębie brzucha i miednicy może zostawić zrosty, czyli pasma tkanki łącznej sklejające narządy. Jeśli obejmą jajowód, mogą go zagiąć albo zamknąć. Dotyczy to zarówno zabiegów ginekologicznych, jak i np. operacji wyrostka robaczkowego.

Czy cesarskie cięcie może uszkodzić jajowody?

Cesarskie cięcie to operacja w obrębie miednicy, więc, jak po innych zabiegach, mogą po nim powstać zrosty. Według WHO do niedrożności jajowodów prowadzą też powikłania okołoporodowe, przede wszystkim zakażenie po porodzie. Większość kobiet po cesarskim cięciu nie ma problemów z jajowodami. Jeśli jednak po porodzie operacyjnym długo nie udaje Ci się zajść w ciążę, powiedz o nim lekarzowi.

Czy można naturalnie udrożnić jajowody?

Nie. Zioła, masaże, herbatki czy suplementy nie usuwają blizn ani zrostów w jajowodach. NHS jako możliwości leczenia zablokowanych lub uszkodzonych jajowodów wymienia zabieg chirurgiczny i in vitro. Domowe sposoby mogą za to opóźnić diagnostykę, a przy niepłodności liczy się czas, zwłaszcza po 35. roku życia.

Jak sprawdza się drożność jajowodów?

Drożność jajowodów ocenia się badaniami z kontrastem podawanym przez szyjkę macicy. W HyFoSy jest to jałowa pianka, w Sono-HSG sól fizjologiczna, a obraz ocenia się w USG. W klasycznym HSG podaje się kontrast jodowy i wykonuje zdjęcia rentgenowskie. Przy podejrzeniu endometriozy lub rozległych zrostów lekarz może zaproponować laparoskopię, która pozwala obejrzeć narządy miednicy i w razie potrzeby od razu je leczyć. Więcej o samym badaniu przeczytasz we wpisie Badanie drożności jajowodów a ciąża.

Niedrożny jajowód: co dalej?

Dalsze kroki zależą od tego, czy niedrożny jest jeden, czy oba jajowody, od wieku kobiety, rezerwy jajnikowej i wyników badania nasienia partnera.

Kiedy rozważa się operację jajowodów?

Operacja może usunąć zrosty i blizny, które blokują jajowód. Jej skuteczność zależy od tego, jak bardzo jajowody są uszkodzone. Lekarz bierze pod uwagę również inne przyczyny niepłodności u obojga partnerów. Jeśli i tak potrzebne byłoby in vitro, lekarz może zaproponować je od razu, bez operacji jajowodów.

Jak wygląda leczenie operacyjne?

Zabiegi na jajowodach wykonuje się zwykle laparoskopowo, czyli przez małe nacięcia w powłokach brzucha, w znieczuleniu ogólnym, w szpitalu. Po operacji jajowodów rośnie ryzyko ciąży pozamacicznej. Dlatego po takim leczeniu z pozytywnym testem ciążowym nie zwlekaj z wizytą u lekarza.

Kiedy proponuje się in vitro?

Przy in vitro do zapłodnienia dochodzi w laboratorium, a zarodek przenosi się bezpośrednio do macicy. Jajowody nie są więc potrzebne. To częsta propozycja, gdy oba jajowody są trwale uszkodzone albo leczenie operacyjne nie przyniosło efektu. Więcej o wpływie niedrożności na płodność piszemy w artykule Niedrożność jajowodów a płodność.

Zakończenie

Najważniejsze czynniki ryzyka niedrożności jajowodów to zapalenia miednicy mniejszej, zakażenia przenoszone drogą płciową, endometrioza i operacje w obrębie brzucha. Na część z nich masz wpływ: chroni Cię prezerwatywa, a badania w kierunku chlamydii i szybkie leczenie zakażeń zmniejszają ryzyko powikłań. Jeśli ciąża się nie pojawia, sprawdź, jak wygląda badanie drożności jajowodów HyFoSy we Wrocławiu w FemiMea.

Bibliografia

1. NHS, Pelvic inflammatory disease (PID), nhs.uk [dostęp: 01.10.2026].
2. NHS, Chlamydia, nhs.uk [dostęp: 01.10.2026].
3. NHS, Infertility - Causes, nhs.uk [dostęp: 01.10.2026].
4. NHS, Infertility - Treatment, nhs.uk [dostęp: 01.10.2026].
5. World Health Organization, Infertility (fact sheet), who.int [dostęp: 01.10.2026].

Autor artykułu

Redakcja FemiMea

Artykuł przygotował zespół redakcyjny FemiMea. Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem.

Poznaj nasz zespół Umów wizytę 533 343 046