Nieprawidłowy wynik cytologii, a potem prawidłowa kolposkopia? To częsta sytuacja i zwykle dobra wiadomość. Cytologia i kolposkopia to dwa różne badania, które się uzupełniają. Poniżej wyjaśniamy, co oznaczają wyniki, czym jest „grupa 3” i co dzieje się dalej.
Z tego artykułu dowiesz się, że: nieprawidłowa cytologia nie oznacza raka, tylko konieczność dalszej diagnostyki. Kolposkopia pokazuje, gdzie są ewentualne zmiany, a rozpoznanie stawia się dopiero na podstawie wycinka. Dawna „grupa 3” to zmiany dysplastyczne, a nie rak. Dowiesz się też, jaki wynik cytologii jest najpoważniejszy i jak przekazywane są wyniki.
Dlaczego cytologia i kolposkopia są ważne?
Rak szyjki macicy przez długi czas rozwija się bez objawów. Dlatego tak ważne są badania, które wykrywają zmiany, zanim pojawi się choroba. Główną przyczyną raka szyjki macicy jest przetrwałe zakażenie typami wirusa brodawczaka ludzkiego (HPV) wysokiego ryzyka. HPV przenosi się głównie drogą płciową. Regularny test na HPV i cytologia pozwalają wykryć zmiany przedrakowe, które dobrze się leczy.
Co jest dokładniejsze: cytologia czy kolposkopia?
To badania o innym zadaniu, więc trudno je porównywać wprost. Cytologia jest badaniem przesiewowym. Lekarz pobiera wymaz z tarczy i kanału szyjki macicy, a laboratorium ocenia, czy w próbce są nieprawidłowe komórki. Pojedyncza cytologia może przeoczyć część zmian, dlatego łączy się ją z testem HPV, który jest czulszy.
Kolposkopia to badanie diagnostyczne. Lekarz ogląda szyjkę macicy, pochwę i srom w dużym powiększeniu przez kolposkop i może pobrać wycinek z podejrzanego miejsca. Wykonuje się ją najczęściej wtedy, gdy cytologia jest nieprawidłowa albo test HPV wyszedł dodatni. Więcej o samym badaniu przeczytasz w przewodniku Kolposkopia: co to za badanie.
Czy w kolposkopii widać raka?
Kolposkopia pozwala zobaczyć zmiany przedrakowe, zmiany wywołane zakażeniem HPV i obszary podejrzane o raka. Sam obraz nie wystarcza jednak do rozpoznania. Jeśli lekarz widzi niepokojący obszar, pobiera z niego wycinek, a rozpoznanie stawia histopatolog.
Czy kolposkopia jest wiarygodna?
Kolposkopia jest standardowym badaniem w diagnostyce zmian szyjki macicy i elementem ścieżki postępowania w zaleceniach PTGiP. Jej dużą zaletą jest to, że podczas jednej wizyty można ocenić szyjkę i pobrać wycinek z miejsca, które budzi wątpliwości. Wynik zawsze interpretuje się razem z cytologią, testem HPV i histopatologią.
Czy rak szyjki macicy jest możliwy do wykrycia w cytologii?
Tak, w cytologii mogą być widoczne komórki raka. Ostateczne rozpoznanie stawia się jednak na podstawie badania histopatologicznego wycinka pobranego podczas kolposkopii. Jeśli wycinek pokaże zmianę śródnabłonkową dużego stopnia (HSIL, czyli CIN2 lub CIN3), zwykle zaleca się leczenie, najczęściej elektrokonizację LEEP/LLETZ.
O czym mogą świadczyć złe wyniki cytologii?
Nieprawidłowy wynik cytologii nie oznacza, że masz raka. Oznacza, że w próbce znaleziono komórki, które trzeba sprawdzić dokładniej. Przyczyną bywa zakażenie HPV, ale też np. stan zapalny. Dalsze kroki zależą od rodzaju wyniku i testu HPV: czasem wystarczy badanie kontrolne, a czasem lekarz kieruje na kolposkopię. Co robić krok po kroku, opisujemy w tekście Co zrobić w przypadku nieprawidłowej cytologii.
Zapamiętaj: zła cytologia i dobra kolposkopia to częsty układ wyników. Zwykle oznacza, że zmiana jest niewielka albo przemijająca. Lekarz zaplanuje wtedy badania kontrolne.
Jaki jest najgorszy wynik cytologii?
Dziś wyniki cytologii opisuje się w systemie Bethesda. Najpoważniejszy wynik to obecność komórek raka (płaskonabłonkowego lub gruczołowego). Spośród pozostałych nieprawidłowych wyników najpilniejszej diagnostyki wymagają:
- HSIL, czyli zmiany śródnabłonkowe dużego stopnia,
- ASC-H, czyli atypowe komórki, przy których nie można wykluczyć HSIL,
- AGC, czyli atypowe komórki gruczołowe.
Wyniki ASC-US (atypowe komórki o nieokreślonym znaczeniu) i LSIL (zmiany małego stopnia) są częstsze i często przemijają. Dalsze postępowanie zależy wtedy m.in. od wyniku testu HPV. Jak czytać opis po kolposkopii, wyjaśniamy w artykule Interpretacja wyników kolposkopii.
Czy jak jest zły wynik cytologii, to dzwonią?
To zależy od placówki. Przy pobraniu zapytaj, jak i kiedy dostaniesz wynik oraz kto się z Tobą skontaktuje, jeśli będzie nieprawidłowy. Jeśli wynik jest już dostępny w systemie, nie czekaj na telefon. Umów wizytę i omów go z lekarzem.
Czy 3 grupa cytologii jest groźna?
„Grupa 3” pochodzi z dawnej skali Papanicolaou, w której wyniki dzielono na pięć grup. Grupa III oznaczała obecność komórek dysplastycznych, czyli zmian, które w obecnym systemie Bethesda opisuje się jako LSIL lub HSIL. Grupa III to nie rak, ale wynik, który zawsze wymaga dalszej diagnostyki.
Numer grupy nie mówi, jak poważna jest zmiana. Zmiany małego stopnia (LSIL) często cofają się samoistnie wraz z ustąpieniem zakażenia HPV. Zmiany dużego stopnia (HSIL) to stany przedrakowe, które zwykle się leczy. Dlatego przy wyniku opisanym jako „grupa 3” lekarz kieruje na test HPV lub kolposkopię, a o leczeniu decyduje wynik wycinka.
Zakończenie
Nieprawidłowa cytologia to sygnał do dalszych badań, a nie rozpoznanie. Prawidłowa kolposkopia po złej cytologii zwykle oznacza, że wystarczy obserwacja. Najważniejsze, żeby nie odkładać kontroli zaleconej przez lekarza. Jeśli masz skierowanie, sprawdź, jak wygląda kolposkopia we Wrocławiu w FemiMea.
Bibliografia
- Nayar R, Wilbur DC (red.), The Bethesda System for Reporting Cervical Cytology: Definitions, Criteria, and Explanatory Notes, wyd. 3, Springer 2015.
- Łucyszyn A, Nowakowski A, Bidziński M, et al., Algorytmy badań przesiewowych w ramach Programu Profilaktyki Raka Szyjki Macicy refundowanego przez NFZ - edycja po wprowadzeniu diagnostyki HPV HR. Zalecenia Zespołu Ekspertów PTGiP, Ginekol Perinatol Prakt. 2024;9(2):124-132, journals.viamedica.pl [dostęp: 12.09.2026].
- Perkins RB, Guido RS, Castle PE, et al., 2019 ASCCP Risk-Based Management Consensus Guidelines for Abnormal Cervical Cancer Screening Tests and Cancer Precursors, J Low Genit Tract Dis. 2020;24(2):102-131, pubmed.ncbi.nlm.nih.gov [dostęp: 12.09.2026].
- World Health Organization, WHO guideline for screening and treatment of cervical pre-cancer lesions for cervical cancer prevention, 2nd ed., ncbi.nlm.nih.gov [dostęp: 12.09.2026].
- International Agency for Research on Cancer, IARC Monographs Volume 100B: Biological Agents - Human Papillomaviruses, ncbi.nlm.nih.gov [dostęp: 12.09.2026].
