Dostałaś nieprawidłowy wynik cytologii albo dodatni test HPV i lekarz skierował Cię na kolposkopię? To nie oznacza raka, tylko kolejny krok diagnostyki. Poniżej wyjaśniamy, jak czytać opis kolposkopowy, co oznaczają zbielenie, mozaika i punkcikowanie oraz czym różnią się wyniki LSIL, HSIL i CIN3.
Z tego artykułu dowiesz się, że: wynik kolposkopii ma dwie części: opis obrazu, który dostajesz od razu, i wynik histopatologiczny wycinka, jeśli lekarz go pobrał. Obraz opisuje się według międzynarodowej klasyfikacji IFCPC jako prawidłowy, ze zmianami mniejszymi albo większymi, czasem z podejrzeniem raka. Rozpoznanie stawia się jednak dopiero na podstawie wycinka. Dowiesz się też, czy HSIL to rak i co dalej po wyniku CIN3.
Po co wykonuje się kolposkopię?
Kolposkopia to ocena szyjki macicy, pochwy i sromu w dużym powiększeniu. Wykonuje się ją najczęściej po nieprawidłowej cytologii albo po dodatnim teście na HPV wysokiego ryzyka. Wirus HPV wykrywa się w niemal wszystkich przypadkach raka szyjki macicy, w dużym badaniu międzynarodowym w 99,7%. Dlatego tak ważne jest, żeby zmiany wywołane zakażeniem znaleźć, zanim przekształcą się w raka.
Kolposkopia pokazuje, gdzie leżą ewentualne zmiany, i pozwala pobrać z nich wycinek. Jak wygląda samo badanie, wyjaśniamy w przewodniku Kolposkopia: co to za badanie.
Jak interpretować wynik kolposkopii?
Lekarze opisują obraz kolposkopowy według terminologii Międzynarodowej Federacji Patologii Szyjki Macicy i Kolposkopii (IFCPC). Opis obejmuje zwykle cztery elementy.
1. Ocena ogólna
Lekarz zaznacza, czy badanie było miarodajne (np. czy nie przeszkadzał stan zapalny lub krwawienie) i czy widać całą strefę przekształceń, czyli miejsce, w którym najczęściej powstają zmiany. Jeśli strefa jest ukryta w kanale szyjki, ocena jest trudniejsza i lekarz może zaplanować dodatkowe badania.
2. Prawidłowy obraz kolposkopowy
Szyjkę pokrywa prawidłowy nabłonek wielowarstwowy płaski i nabłonek walcowaty. Po przemyciu kwasem octowym nabłonek nie bieleje, a strefa przekształceń wygląda prawidłowo. Taki wynik zwykle oznacza powrót do badań przesiewowych według zaleceń lekarza.
3. Nieprawidłowy obraz: zmiany mniejsze i większe
Zmiany opisuje się po przemyciu szyjki kwasem octowym. Obszary z nieprawidłowymi komórkami przejściowo bieleją. To właśnie oznacza zbielenie w kolposkopii.
| Stopień | Co lekarz widzi | Z czym się zwykle wiąże |
|---|---|---|
| Zmiany mniejsze (stopień 1) | Cienkie zbielenie, delikatna mozaika, delikatne punkcikowanie, nieregularny brzeg zmiany | Najczęściej zmiany małego stopnia (LSIL) |
| Zmiany większe (stopień 2) | Gęste zbielenie, które pojawia się szybko, gruba mozaika, grube punkcikowanie, ostra granica zmiany | Częściej zmiany dużego stopnia (HSIL) |
Przy nieprawidłowym obrazie lekarz zwykle pobiera wycinek z najbardziej zmienionego miejsca. Pomocniczo stosuje się też skale punktowe, np. indeks Reida, które ułatwiają odróżnienie zmian małego i dużego stopnia.
4. Podejrzenie raka i inne zmiany
Niektóre cechy, np. nietypowe naczynia, nieregularna powierzchnia, owrzodzenie albo martwica, budzą podejrzenie raka inwazyjnego. Wtedy pilnie pobiera się wycinek. W opisie mogą się też znaleźć zmiany niezwiązane ze stanem przedrakowym:
- polipy szyjki macicy,
- torbiele Nabotha,
- ektopia, nazywana niesłusznie „nadżerką”,
- kłykciny, czyli brodawki wywołane przez HPV,
- stan zapalny.
Zapamiętaj: opis kolposkopowy wskazuje miejsca podejrzane, ale nie jest rozpoznaniem. Ostateczną odpowiedź daje badanie histopatologiczne wycinka.
Wynik histopatologiczny po kolposkopii: LSIL, HSIL, CIN3
Wycinek ocenia histopatolog. Wynik przychodzi z laboratorium zwykle po 2-3 tygodniach. Najczęściej spotkasz w nim takie określenia:
| Wynik | Co oznacza | Najczęstsze postępowanie |
|---|---|---|
| Bez zmian śródnabłonkowych | Nie znaleziono zmian przedrakowych | Kontrola według zaleceń lekarza |
| LSIL (CIN1) | Zmiana śródnabłonkowa małego stopnia, zwykle przejaw przemijającego zakażenia HPV. Często cofa się samoistnie. | Obserwacja: test HPV, cytologia, kolposkopia |
| HSIL (CIN2, CIN3) | Zmiana śródnabłonkowa dużego stopnia, czyli stan przedrakowy | Zwykle leczenie, najczęściej elektrokonizacja LEEP/LLETZ |
| Rak szyjki macicy | Komórki nowotworowe przekroczyły błonę podstawną nabłonka | Leczenie onkologiczne |
Czy HSIL to rak?
Nie. HSIL, w tym CIN3, to stan przedrakowy: nieprawidłowe komórki są ograniczone do nabłonka i nie przekraczają błony podstawnej. Bez leczenia część takich zmian może jednak z czasem przejść w raka, dlatego zwykle się je usuwa. Najczęściej wykonuje się elektrokonizację LEEP/LLETZ, czyli wycięcie zmienionego fragmentu szyjki pętlą elektryczną. Przy CIN2 lekarz czasem proponuje obserwację, zależnie m.in. od wieku i planów ciąży.
CIN3: rokowania i co dalej
Rokowanie po wykryciu i leczeniu CIN3 jest dobre, bo zmianę usuwa się, zanim rozwinie się rak. Po leczeniu ryzyko pozostaje jednak przez lata wyższe niż u kobiet, które nie miały zmian. Dlatego ważne są regularne kontrole, najczęściej z testem HPV, w terminach ustalonych przez lekarza. Wynik badania tkanki usuniętej podczas zabiegu pomaga zaplanować dalszą opiekę.
Zakończenie
Nieprawidłowy obraz w kolposkopii to sygnał do pobrania wycinka, a nie rozpoznanie. Zmiany małego stopnia często same się cofają, a stany przedrakowe dobrze się leczy. Jeśli kolposkopię poprzedziła nieprawidłowa cytologia, przeczytaj też artykuł Zła cytologia, dobra kolposkopia. Jeśli masz skierowanie, sprawdź, jak wygląda kolposkopia we Wrocławiu w FemiMea.
Bibliografia
- Bornstein J, Bentley J, Bösze P, et al., 2011 colposcopic terminology of the International Federation for Cervical Pathology and Colposcopy, Obstet Gynecol. 2012;120(1):166-172, pubmed.ncbi.nlm.nih.gov [dostęp: 01.10.2026].
- Walboomers JM, Jacobs MV, Manos MM, et al., Human papillomavirus is a necessary cause of invasive cervical cancer worldwide, J Pathol. 1999;189(1):12-19, pubmed.ncbi.nlm.nih.gov [dostęp: 01.10.2026].
- Perkins RB, Guido RS, Castle PE, et al., 2019 ASCCP Risk-Based Management Consensus Guidelines for Abnormal Cervical Cancer Screening Tests and Cancer Precursors, J Low Genit Tract Dis. 2020;24(2):102-131, pubmed.ncbi.nlm.nih.gov [dostęp: 01.10.2026].
- Kyrgiou M, Bowden SJ, Ellis LB, et al., Active surveillance of cervical intraepithelial neoplasia grade 2: 2025 BSCCP and ESGO consensus statement, Lancet Oncol. 2025;26(3):e140-e151, pubmed.ncbi.nlm.nih.gov [dostęp: 12.09.2026].
- Łucyszyn A, Nowakowski A, Bidziński M, et al., Algorytmy badań przesiewowych w ramach Programu Profilaktyki Raka Szyjki Macicy refundowanego przez NFZ - edycja po wprowadzeniu diagnostyki HPV HR. Zalecenia Zespołu Ekspertów PTGiP, Ginekol Perinatol Prakt. 2024;9(2):124-132, journals.viamedica.pl [dostęp: 12.09.2026].
