W wyniku cytologii przeczytałaś o nieprawidłowych komórkach nabłonkowych? To nie jest rozpoznanie raka. To informacja, że część komórek z szyjki macicy wygląda inaczej niż zwykle i trzeba sprawdzić dlaczego. Poniżej wyjaśniamy, co oznacza ten zapis i jakie badania wykonuje się dalej.
Z tego artykułu dowiesz się, że: komórki nabłonka wielowarstwowego płaskiego są normalnym składnikiem wymazu z szyjki macicy. Nieprawidłowe komórki nabłonkowe to ogólne określenie kilku różnych wyników w systemie Bethesda, od łagodnego ASC-US po HSIL. Najczęstszą przyczyną zmian jest zakażenie HPV. O dalszych krokach decydują rodzaj wyniku i test HPV.
Komórki nabłonka wielowarstwowego płaskiego - co to znaczy?
Tarczę szyjki macicy pokrywa nabłonek wielowarstwowy płaski, a kanał szyjki nabłonek gruczołowy. Podczas cytologii lekarz pobiera komórki z obu miejsc. Obecność komórek nabłonka płaskiego w wyniku jest więc normalna. Niepokój budzi dopiero zapis, że są one nieprawidłowe lub atypowe.
Wczesne wykrycie i leczenie zmian przedrakowych chroni przed rakiem szyjki macicy
Rak szyjki macicy rozwija się zwykle latami, przez etap zmian przedrakowych. Właśnie je ma wykryć cytologia. Zmiany przedrakowe wykryte wcześnie dobrze się leczy. Wynik cytologii opisuje się w systemie Bethesda:
- NILM to wynik prawidłowy, czyli brak zmian śródnabłonkowych i nowotworowych,
- ASC-US to atypowe komórki nabłonka płaskiego o nieokreślonym znaczeniu,
- ASC-H to atypowe komórki, przy których nie można wykluczyć zmiany dużego stopnia,
- LSIL to zmiana śródnabłonkowa małego stopnia, która często cofa się samoistnie,
- HSIL to zmiana śródnabłonkowa dużego stopnia, czyli stan przedrakowy,
- AGC to atypowe komórki gruczołowe, pochodzące z kanału szyjki lub z jamy macicy.
Atypowe komórki nabłonka płaskiego (ASC) - czy to groźne?
ASC to dwa różne wyniki. ASC-US jest najczęstszy i najłagodniejszy. Przyczyną może być zakażenie HPV, stan zapalny albo zmiany w okresie menopauzy. ASC-H wymaga większej uwagi, bo może się za nim kryć zmiana dużego stopnia. Dlatego przy ASC-H lekarz kieruje na kolposkopię, a przy ASC-US zwykle najpierw ocenia wynik testu HPV.
Z czym wiąże się wynik badania cytologicznego wskazujący na nieprawidłowe komórki nabłonkowe?
Z dalszą diagnostyką. Główną przyczyną zmian przedrakowych i raka szyjki macicy jest przetrwałe zakażenie typami HPV wysokiego ryzyka. Dlatego kolejnym krokiem jest zwykle test HPV, a przy dodatnim wyniku, zwłaszcza typów 16 lub 18, kolposkopia. Przy HSIL, ASC-H i AGC lekarz kieruje na kolposkopię od razu. Podczas niej może pobrać wycinek, a o leczeniu decyduje wynik badania histopatologicznego. Szczegółowy plan postępowania przy każdym wyniku opisujemy w tekście Co zrobić w przypadku nieprawidłowej cytologii.
Zapamiętaj: nieprawidłowe komórki nabłonkowe to nie rak, tylko sygnał do dalszych badań. Nie odkładaj wizyty, na której lekarz omówi wynik i zaplanuje kolejne kroki.
Zakończenie
Wynik z nieprawidłowymi komórkami nabłonkowymi budzi strach, ale najczęściej oznacza zmiany, które da się obserwować albo skutecznie wyleczyć. Najważniejsze to nie zwlekać z testem HPV lub kolposkopią. Jak czytać opis po kolposkopii, wyjaśniamy w artykule Interpretacja wyników kolposkopii. Jeśli czas na kolejne badanie, sprawdź, jak wygląda cytologia we Wrocławiu w FemiMea.
Bibliografia
- Nayar R, Wilbur DC (red.), The Bethesda System for Reporting Cervical Cytology: Definitions, Criteria, and Explanatory Notes, wyd. 3, Springer 2015.
- Łucyszyn A, Nowakowski A, Bidziński M, et al., Algorytmy badań przesiewowych w ramach Programu Profilaktyki Raka Szyjki Macicy refundowanego przez NFZ - edycja po wprowadzeniu diagnostyki HPV HR. Zalecenia Zespołu Ekspertów PTGiP, Ginekol Perinatol Prakt. 2024;9(2):124-132, journals.viamedica.pl [dostęp: 12.09.2026].
- Perkins RB, Guido RS, Castle PE, et al., 2019 ASCCP Risk-Based Management Consensus Guidelines for Abnormal Cervical Cancer Screening Tests and Cancer Precursors, J Low Genit Tract Dis. 2020;24(2):102-131, pubmed.ncbi.nlm.nih.gov [dostęp: 12.09.2026].
- Walboomers JM, Jacobs MV, Manos MM, et al., Human papillomavirus is a necessary cause of invasive cervical cancer worldwide, J Pathol. 1999;189(1):12-19, pubmed.ncbi.nlm.nih.gov [dostęp: 01.10.2026].
