Wymaz na GBS - bezpieczeństwo dziecka przed porodem

Wymaz na GBS we Wrocławiu w klinice Femimea to ważne badanie wykonywane między 35. a 37. tygodniem ciąży, mające na celu wykrycie nosicielstwa paciorkowca grupy B (Group B Streptococcus, paciorkowiec bezmleczności – Streptococcus agalactiae) w drogach rodnych kobiety. Pobranie wymazu z pochwy i odbytu jest bezpieczne, bezbolesne i pozwala zaplanować profilaktyczne postępowanie okołoporodowe, jeśli wynik GBS jest dodatni. Zgodnie z rekomendacjami Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego należy pobrać wymaz każdej zdrowej ciężarnej między 35. a 37. tygodniem ciąży. W naszym centrum zdrowia oferujemy pobranie wymazu w gabinecie ginekologicznym oraz omówienie wyniku z lekarzem. Zapraszamy do umówienia wizyty online lub telefonicznie.

Badanie GBS to posiew materiału w kierunku paciorkowców grupy B – jednego z gatunków rodzaju Streptococcus i jednej z sześciu grup serologicznych tego patogenu. W obrębie genetycznej grupy GBS rozróżnia się sześć grup serologicznych (Ia, Ib, II-V), a sama chorobotwórczość drobnoustroju zależy od szczepu. Paciorkowiec bezmleczności bytuje fizjologicznie w obrębie środowiska pochwy oraz w przewodzie pokarmowym (odbytnica) u 10-30% kobiet, nie powodując objawów. Dla zdrowej dorosłej osoby zwykle nie stanowi zagrożenia, ale jako patogen w trakcie porodu może przedostać się przez kanał rodny lub łożysko na noworodka i wywołać u niego ciężkie zakażenie – w tym zapalenia płuc, zapalenia opon mózgowych (zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych), zakażenia kości i stawów oraz infekcje górnych dróg oddechowych. Dlatego w ramach opieki perinatalnej zgodnie z rekomendacjami Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego u ciężarnych i w diagnostyce zagrożonych zakażeniem i zakażonych noworodków oraz w tygodniu ciąży między 35. a 37. tygodniem ciąży wykonuje się wymaz w kierunku GBS.

Profilaktyka zakażenia noworodka jest dziś podstawą polskiej opieki perinatalnej. Nawet bezobjawowe nosicielstwo paciorkowców u ciężarnej może doprowadzić do zakażenia dziecka podczas porodu drogami natury lub w razie przedwczesnego pęknięcia błon płodowych. U noworodków z grupy genetycznej GBS-positive zakażenie może rozwinąć się w ciągu kilku godzin lub dni od narodzin i przebiegać dramatycznie, ponieważ układ odpornościowy dziecka dopiero się buduje. W ramach profilaktyki okołoporodowej, jeżeli wymaz z pochwy w ciąży jest dodatni, w trakcie porodu podaje się matce dożylny antybiotyk, co znacznie obniża ryzyko przeniesienia drobnoustroju na noworodka.

O wskazaniach do powtórzenia badania decyduje lekarz prowadzący ciążę.

W naszej klinice we Wrocławiu pobranie wymazu z pochwy i odbytu w kierunku nosicielstwa paciorkowców grupy B przebiega spokojnie i jest bezbolesne. Lekarz lub położna pobiera materiał z narządów płciowych ciężarnej za pomocą dwóch jałowych wymazówek – jednej z przedsionka pochwy (wymaz z przedsionka pochwy), drugiej z odbytnicy. Cała procedura trwa zaledwie kilka sekund. Wymazówki umieszcza się w specjalnym podłożu transportowym i przekazuje do laboratorium mikrobiologicznego, gdzie próbka jest hodowana w warunkach pozwalających rozróżnić różne gatunki rodzaju Streptococcus. W razie konieczności wykonujemy również posiew z dodatkowym typowaniem fenotypowym oraz badanie genetyczne metodą sekwencjonowania wg rybosomowego rRNA (r RNA), co zwiększa pewność diagnostyki i pozwala doprecyzować przynależność do genetycznej grupy.

U pacjentek, które preferują samodzielne pobranie wymazu, możliwe jest pobranie materiału w warunkach domowych po krótkim instruktażu. Pacjentka otrzymuje jałowe wymazówki, instrukcję krok po kroku oraz pojemnik transportowy. Wymaz pobiera się rano, przed kąpielą i bez stosowania środków higieny intymnej – najpierw z przedsionka pochwy, potem z odbytnicy. Po pobraniu wymazówki należy szybko dostarczyć do laboratorium. Choć metoda jest dopuszczalna, w klinice rekomendujemy pobranie wymazu przez personel medyczny – zapewnia to najwyższą czułość badania.

Wynik posiewu w kierunku paciorkowców grupy B dostępny jest zwykle po 3-5 dniach roboczych. Opis badania zawiera informację o obecności lub braku Streptococcus agalactiae oraz – w razie potrzeby – ewentualną wrażliwość na antybiotyki, co pomaga lekarzowi prowadzącemu wybrać odpowiednią profilaktykę antybiotykową podczas porodu. Wynik omawiamy z pacjentką podczas wizyty kontrolnej w ciąży lub teleporady; oryginał wyniku przekazujemy do dokumentacji ciąży i karty porodu.

Dodatni wynik wymazu w kierunku GBS oznacza, że pacjentka jest nosicielką paciorkowca z grupy B w drogach rodnych lub jelicie. To nie jest choroba i zwykle nie wymaga leczenia w trakcie ciąży – nosicielstwo nie wpływa na rozwój dziecka. Najważniejsza jest jednak profilaktyka okołoporodowa: w trakcie porodu, od momentu rozpoczęcia czynności skurczowej lub odpłynięcia wód, podaje się matce dożylny antybiotyk (najczęściej penicylinę lub – w razie uczulenia – jej zamiennik). Taka profilaktyka znacznie obniża ryzyko zakażenia noworodka. Decyzję o profilaktyce podejmuje lekarz prowadzący poród.

Noworodek matki z dodatnim wynikiem GBS, u której wdrożono profilaktykę antybiotykową, jest obserwowany w pierwszych godzinach życia. Personel oddziału neonatologicznego ocenia, czy nie pojawiają się objawy zakażenia – jeśli wszystko przebiega prawidłowo, dziecko wraca z mamą do domu w standardowym czasie. U noworodków zagrożonych zakażeniem i u noworodków objawowych w diagnostyce zagrożonych zakażeniem i zakażonych noworodków wdraża się dalszą obserwację oraz – w razie wskazań – leczenie antybiotykowy. Częstość ciężkich zakażeń GBS u noworodków wynosi obecnie poniżej 0,5 promila, dzięki konsekwentnemu stosowaniu profilaktyki.

U pacjentek z grupy ryzyka dopuszczalne jest również wdrożenie profilaktycznej antybiotykoterapii w czasie porodu bez wcześniejszego wyniku posiewu, w oparciu o czynniki ryzyka, m.in. przedwczesne pęknięcie błon płodowych.

Pobranie wymazu w kierunku paciorkowców grupy B oferujemy w naszym centrum medycznym we Wrocławiu w ramach prowadzenia ciąży oraz jako pojedyncze badanie. Aktualna cena online oraz szczegóły rozliczenia są dostępne w cenniku kliniki Femimea. Pacjentki ubezpieczone, prowadzone w ramach kontraktu z NFZ, mają wymaz GBS wykonywany bezpłatnie zgodnie z polskim standardem opieki perinatalnej. Umów wizytę online lub telefonicznie – wymaz w kierunku GBS najlepiej zaplanować na 35.-37. tydzień ciąży, podczas standardowej wizyty kontrolnej.

Paciorkowiec grupy B (Streptococcus agalactiae, group B streptococcus, paciorkowiec bezmleczności) to drobnoustrój, który u wielu zdrowych kobiet kolonizuje przewód pokarmowy oraz drogi rodne, najczęściej nie dając żadnych objawów. Problem pojawia się dopiero podczas porodu – w trakcie porodu, gdy dziecko przechodzi przez kanał rodny, może dojść do zakażenia noworodka. Dlatego wymaz w kierunku GBS jest stałym elementem opiece perinatalnej i profilaktyki okołoporodowej.

Zgodnie z rekomendacjami Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego badanie GBS zaleca się wykonać między 35. a 37. tygodniem ciąży. Wczesne wykrycie nosicielstwa paciorkowców grupy B pozwala wdrożyć profilaktykę antybiotykową w trakcie porodu i zmniejszyć ryzyko przeniesienia bakterii na dziecko. Nieleczone zakażenie GBS u noworodka może prowadzić do groźnych powikłań – zapalenia płuc, zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, sepsy czy zakażeń kości i stawów. Badanie w kierunku paciorkowców grupy B jest więc prostym sposobem ochrony zdrowia dziecka. Wymaz pobiera się w gabinecie ginekologicznym w klinice FemiMea Wrocław.

Opis badania GBS opiera się na posiewie mikrobiologicznym. Materiał stanowi wymaz z pochwy (a dokładniej wymaz z przedsionka pochwy) oraz wymaz z odbytnicy – lekarz lub położna pobiera go jałowymi wymazówkami, co jest szybkie i bezbolesne. Pobrany materiał trafia do laboratorium, gdzie wykonuje się posiew w kierunku GBS, oceniając, czy w drogach rodnych ciężarnej obecny jest patogen Streptococcus agalactiae.

Wynik dodatni oznacza nosicielstwo paciorkowca grupy B – nie jest to choroba i zazwyczaj nie wymaga leczenia w trakcie ciąży. Informacja o dodatnim wyniku jest jednak kluczowa dla zespołu prowadzącego poród, ponieważ stanowi wskazanie do profilaktycznej antybiotykoterapii podczas porodu. U pacjentek z grupy ryzyka – np. przy przedwczesnym pęknięciu błon płodowych czy przedwczesnego porodu – profilaktyka antybiotykowa może zostać wdrożona również bez wcześniejszego wyniku posiewu, w oparciu o czynniki ryzyka. Przygotowanie do badania jest proste: na 24 godziny przed pobraniem wymazu należy unikać irygacji pochwy, globulek dopochwowych oraz współżycia. Cena online badania GBS oraz szczegóły dostępne są w cenniku kliniki FemiMea Wrocław.