Kolposkopia jest bezpieczna w ciąży i nie zagraża dziecku. Wykonuje się ją wtedy, gdy wynik cytologii lub testu HPV tego wymaga, bo ciąża nie chroni przed zmianami na szyjce macicy. Inaczej niż poza ciążą wygląda natomiast pobieranie wycinków i leczenie. Poniżej wyjaśniamy, jak przebiega kolposkopia w ciąży, kiedy pobiera się wycinek i co dzieje się po porodzie. Opisujemy też rolę kolposkopii w kontroli po leczeniu zmian szyjki macicy.
Z tego artykułu dowiesz się, że: kolposkopię można bezpiecznie wykonać w każdym trymestrze ciąży. Lekarz pobiera wycinek tylko wtedy, gdy obraz budzi poważne podejrzenie, a w ciąży nie wykonuje się wyskrobania kanału szyjki. Leczenie zmian przedrakowych zwykle odkłada się do okresu po porodzie. Po leczeniu kolposkopia pomaga kontrolować, czy zmiana nie wraca.
Kolposkopia w ciąży: czy jest bezpieczna?
Tak. Kolposkopia w ciąży przebiega tak samo jak poza nią: lekarz zakłada wziernik i ogląda szyjkę macicy przez kolposkop, który nie dotyka ciała. Kwas octowy i płyn Lugola nie szkodzą dziecku. W ciąży szyjka macicy wygląda inaczej niż zwykle, bo jest lepiej ukrwiona i często ma większą ektopię, dlatego badanie powinien wykonać lekarz z doświadczeniem w kolposkopii.
Kiedy wykonuje się kolposkopię w ciąży?
Wskazania są podobne jak poza ciążą:
- nieprawidłowy wynik cytologii,
- dodatni test na HPV wysokiego ryzyka, zwłaszcza typów 16 i 18,
- niepokojący obraz szyjki macicy w badaniu ginekologicznym.
Jeśli od ostatniej cytologii minęło dużo czasu, warto wykonać ją na początku ciąży. Badania przesiewowe w ciąży są tak samo ważne jak poza nią.
Czy w ciąży pobiera się wycinek?
Tylko gdy jest to potrzebne. Celowany wycinek z szyjki macicy pobiera się wtedy, gdy obraz w kolposkopii sugeruje zmianę dużego stopnia lub raka. Często kolposkopię w ciąży wykonuje się bez biopsji, a decyzję podejmuje lekarz prowadzący ciążę. W ciąży nie wykonuje się natomiast wyskrobania kanału szyjki macicy.
Leczenie zmian szyjki macicy w ciąży i po porodzie
Zmiany przedrakowe rozwijają się powoli, dlatego ich leczenie zwykle odkłada się do okresu po porodzie. W czasie ciąży lekarz obserwuje zmianę i powtarza kolposkopię w razie potrzeby. Po porodzie, zwykle po kilku tygodniach, wykonuje się ponowną ocenę: cytologię, test HPV i kolposkopię. Zabieg w ciąży rozważa się tylko wyjątkowo, gdy istnieje podejrzenie raka inwazyjnego.
Zapamiętaj: przetrwałe zakażenie HPV jest główną przyczyną raka szyjki macicy, także u kobiet w ciąży. Nieprawidłowy wynik w ciąży nie oznacza raka, ale wymaga oceny, a leczenie zwykle może poczekać do porodu.
Jakie zabiegi wykonuje się po nieprawidłowej kolposkopii?
Poza ciążą, gdy wycinek pokaże zmianę dużego stopnia (HSIL, czyli CIN2 lub CIN3), zwykle zaleca się leczenie. Najczęściej wykonuje się elektrokonizację LEEP/LLETZ, czyli usunięcie zmienionego fragmentu szyjki pętlą elektryczną, razem z marginesem zdrowej tkanki. Kolposkopia przed zabiegiem pozwala dokładnie określić, który fragment trzeba usunąć. Kłykciny, czyli brodawki wywołane przez typy HPV niskiego ryzyka, leczy się innymi metodami.
Kolposkopia w kontroli po leczeniu
Po leczeniu zmian szyjki macicy ważne są regularne kontrole, najczęściej test HPV i cytologia, a w razie potrzeby kolposkopia. Pomagają sprawdzić, czy zmiana została usunięta w całości i czy nie wraca. Terminy kontroli ustala lekarz. Jak czytać wyniki, wyjaśniamy w artykule Interpretacja wyników kolposkopii.
Zakończenie
Kolposkopia w ciąży jest bezpieczna i nie warto jej odkładać, jeśli wyniki tego wymagają. Wycinek pobiera się tylko w razie poważnego podejrzenia, a leczenie zmian przedrakowych zwykle odbywa się po porodzie. Więcej o samym badaniu przeczytasz w przewodniku Kolposkopia: co to za badanie. Jeśli masz skierowanie, sprawdź, jak wygląda kolposkopia we Wrocławiu w FemiMea.
Bibliografia
- Perkins RB, Guido RS, Castle PE, et al., 2019 ASCCP Risk-Based Management Consensus Guidelines for Abnormal Cervical Cancer Screening Tests and Cancer Precursors (rozdz. dotyczący ciąży), J Low Genit Tract Dis. 2020;24(2):102-131, pubmed.ncbi.nlm.nih.gov [dostęp: 01.10.2026].
- Łucyszyn A, Nowakowski A, Bidziński M, et al., Algorytmy badań przesiewowych w ramach Programu Profilaktyki Raka Szyjki Macicy refundowanego przez NFZ - edycja po wprowadzeniu diagnostyki HPV HR. Zalecenia Zespołu Ekspertów PTGiP, Ginekol Perinatol Prakt. 2024;9(2):124-132, journals.viamedica.pl [dostęp: 12.09.2026].
- Walboomers JM, Jacobs MV, Manos MM, et al., Human papillomavirus is a necessary cause of invasive cervical cancer worldwide, J Pathol. 1999;189(1):12-19, pubmed.ncbi.nlm.nih.gov [dostęp: 01.10.2026].
