Wysiłkowe nietrzymanie moczu to wstydliwa dolegliwość dotykająca nawet do 30% Polek. Na czym ono polega? Jakie są inne rodzaje nietrzymania moczu? Tego dowiesz się z lektury tego artykułu. Poza tym poznasz skuteczne metody leczenia nietrzymania moczu i leki pomocne w tej dolegliwości. Problem nietrzymania moczu charakteryzuje mimowolne oddawanie moczu, czyli wyciek moczu niezależny od naszej woli, często w krępujących momentach życia. W przypadku wysiłkowego nietrzymania moczu dochodzi do takiej sytuacji w czasie wysiłku fizycznego.
Wysiłkowe nietrzymanie moczu
Zacznijmy jednak od tego, czym tak naprawdę jest wysiłkowe nietrzymanie moczu. Wbrew pozorom to nie jest jedyny rodzaj problemu z nietrzymaniem moczu. Poza nim wyróżnia się m.in. naglące oraz mieszane nietrzymanie moczu. Parcia naglące powodujące nietrzymanie moczu polegają na nadmiernej aktywności wypieracza pęcherza moczowego, które mogą powodować np. choroby neurologiczne.
Do wysiłkowego nietrzymania moczu dochodzi podczas pewnych aktywności, które powodują wzrost ciśnienia w jamie brzusznej.
Do takich aktywności należą:
- kaszel
- kichanie
- śmiech
- ćwiczenia fizyczne.
Istnieją różne stopnie nasilenia wysiłkowego nietrzymania moczu: wyciekanie może następować podczas stania, aktywności fizycznej, zmiany pozycji albo nawet przy bardzo małym wysiłku fizycznym.
Na wysiłkowe nietrzymanie moczu szczególnie narażone są kobiety, które przeszły poród siłami natury (jednak pierwsze objawy mogą się pojawić już w ciąży), z cukrzycą, nadwagą lub otyłością albo po menopauzie, kiedy pojawiają się zmiany hormonalne, a głównie niedobór estrogenów.
Metody leczenia nietrzymania moczu
Należą do nich:
- małoinwazyjna terapia wysoko skoncentrowanymi falami ultradźwiękowymi (HIFu),
- leczenie farmakologiczne na nietrzymanie moczu – min. solifenacyna czy mirabegron
- terapia behawioralna (trening pęcherza),
- ćwiczenia mięśni Kegla
- pessaroterapia,
- ostrzykiwanie mięśni pęcherza,
- fizykoterapia i redukcja masy ciała,
- leczenie chirurgiczne
W leczeniu nietrzymania moczu skuteczna jest również terapia wysoko skoncentrowanymi falami ultradźwiękowymi (HIFu)
Zabieg ten polega na wprowadzeniu do pochwy po kolei dwóch głowic, które emitują fale ultradźwiękowe – jedna na głębokości 4,5 milimetra, a druga na głębokości 3 milimetrów. W wyniku 30-40 minutowego zabiegu zwiększa się produkcja kolagenu oraz elastyczność pochwy. Poprawia się elastyczność i sprężystość tkanek. Po zabiegu zwęża się pochwa, co zmniejsza ryzyko infekcji intymnych oraz dodatkowo zwiększa satysfakcję z życia seksualnego. Zabieg wykonuje się również u kobiet po porodzie i po menopauzie.
Zabieg wysoko skoncentrowanymi falami ultradźwiękowymi (HIFu) nie wiąże się z pobytem w szpitalu ani okresem rekonwalescencji. Efekty pojawiają się w okresie do 3 miesięcy, podczas których wytwarza się nowy kolagen i elastyna. Dzięki nim pochwa zwęża się i uelastycznia. Do wyleczenia wysiłkowego nietrzymania moczu zwykle wystarczy jeden do dwóch zabiegów.
Leki na nietrzymanie moczu
Lekarz może przepisać Pacjentce tabletki na nietrzymanie moczu. Należą do nich:
- leki, które poprawiają kontrolę nad mięśniami pęcherza i zmniejszają jego napięcie,
- leki psychotropowe – o podobnym działaniu, szczególnie skuteczne w mieszanym i wysiłkowym nietrzymaniu moczu,
- hormonalna terapia zastępcza stosowana w okresie menopauzy, która dzięki zawartości estrogenu wpływa pozytywnie na mięśnie dna miednicy.
Należy pamiętać, że każdy lek posiada potencjalne skutki uboczne, które mogą wystąpić w trakcie terapii.
Terapia behawioralna
Jest to jednak metoda leczenia nietrzymania moczu, która wymaga dużego zaangażowania pacjentki.
Polega ona na edukacji na temat funkcjonowania dolnych dróg moczowych, kontroli przyjmowanych płynów i diety (zaprzestanie picia napojów z kofeiną, alkoholu, spożywania owoców cytrusowych), rzucenie palenia, zrzucenia zbędnych kilogramów, szkoleniu dotyczącym oddawania moczu, prowadzenie dziennika na temat czasu oddawania moczu i przyjmowanych płynów oraz trening mięśni dna miednicy – ćwiczenia mięśni Kegla (mięśni dna miednicy).
Terapia behawioralna ma na celu pomóc odzyskać kontrolę nad pęcherzem dzięki poprawie jego faktycznej pojemności.
Pessary
To silikonowa wkładka o kilku możliwych kształtach i rozmiarach, którą pacjentka (po krótkim szkoleniu) umieszcza w pochwie. Pessar przywraca prawidłową anatomię w wysiłkowym nietrzymaniu moczu, działając jak proteza. Należy go wyjmować raz na 1-4 tygodni, myć, smarować specjalnym kremem i zaaplikować ponownie.
Ostrzykiwanie mięśni pęcherza
Robi się to zwykle za pomocą toksyny botulinowej (botoksu) – tak, tej samej substancji, która zmniejsza zmarszczki dzięki wywołaniu paraliżu mięśni. W nietrzymaniu moczu jest to skutek bardzo pożądany, ponieważ zmniejsza on skurcze mięśni pęcherza moczowego. To z kolei redukuje parcie na mocz i w konsekwencji leczy pewne odmiany nietrzymania moczu. Są to tzw parcia naglące inaczej naglące nietrzymanie moczu. Zabieg przeprowadza się w znieczuleniu dożylnym. Efekt utrzymuje się od 6 do nawet 9 miesięcy.
Fizykoterapia
Do fizykoterapeutycznych metod leczenia nietrzymania moczu należą prądy TENS, prądy Nemeca i masaż. Oba rodzaje prądów działają podobnie – zmniejszają ból i poprawiają ukrwienie mięśni. Zabiegi trwają około 20 minut. Masaż trwa 30 minut i powinien być wykonywany 4 razy w tygodniu przez okres 6 tygodni.
Leczenie operacyjne
Do możliwych metod należą implanty okołocewkowe (tzw. Bulkamid), taśmy podcewkowe i slingi podcewkowe (TOT, TVT). Operacje przeprowadza się w znieczuleniu ogólnym. Istnieje również możliwość założenia minitaśmy w znieczuleniu miejscowym. Każda operacja wiąże się z co najmniej kilkudniowym pobytem w szpitalu.
Przy wyborze odpowiedniej metody leczenia nietrzymania moczu należy pamiętać, że nie wszędzie i nie w każdym przypadku możliwe jest zastosowanie każdej metody. Istnieją przeciwwskazania, które musi wykluczyć lekarz ginekolog lub urolog. Dlatego potrzebna jest konsultacja ze specjalistą.
Autor:
Dr n. med. Wojciech Homola, specjalista położnictwa i ginekologii, autor wielu prac naukowych z zakresu HPV oraz profilaktyki raka szyjki macicy, wieloletni wykładowca akademicki. Na codzień pracuje w Centrum FemiMea na Bielanach Wrocławskich
